غلامعلى صفايى

59

ترجمه و شرح مغني الأديب ( فارسى )

بودن ترس آنان از مردم بالنسبة به خداوند : لَأَنْتُمْ أَشَدُّ رَهْبَةً فِي صُدُورِهِمْ مِنَ اللَّهِ ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لا يَفْقَهُونَ ( الحشر / 13 ) و مانند قول حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم كه درباره ارزش توبه است : « للّه أفرح بتوبة التائب من الظمآن الوارد و من العقيم الوالد و من الضال الواجد و من تاب إلى اللّه توبة نصوحا أنسى اللّه حافظيه و جوارحه و بقاع الأرض كلّها خطاياه و ذنوبه » . « 1 » شاهد : در آيه و حديث دخول لام ابتدائيت بر مبتدا است . معناى حديث : « مؤكدا خداوند خوشحال‌تر است بواسطهء توبه‌كردن توبه‌كننده‌اى از تشنه‌اى كه وارد برآب مىشود و از انسان عقيمى كه پدر مىگردد و از گمشده‌اى كه راه مىيابد ، و هركس كه توبه به سوى خدا كند خالصا ، خداوند به فراموشى مىاندازد دو ملك محافظ او و اندام او و قطعه‌هاى زمين - كه گناهان او را ضبط كرده‌اند - از تمامى خطايا و گناهانش » . 2 - دخول بر خبر « إنّ » : كه در اين باب بر سه لفظ كه در خبر « إنّ » ذكر مىشود بلا اشكال داخل شده و استعمال مىگردد و تمامى نحويين دراين‌باره اتفاق‌نظر دارند : الف : بر اسمى كه يا اسم موخر « إنّ » و يا خبر آن مىباشد مثل قول كعب بن زهير در مدح پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم « إنّ الرسول لسيف يستضاء به * مهنّد من سيوف اللّه مسلول » « 2 » شاهد : در دخول لام ابتدائيت بر « سيف » است كه اسم بوده و حرف و فعل نمىباشد و خبر براى « إنّ » مىباشد . معناى شعر : « همانا پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مؤكدا شمشيرى است كه با آن طلب رشد و راهنمائى مىشود و او شمشيرى قاطع و برّان همچون شمشيرهاى ساخت هند و از شمشيرهاى خداوند است كه آشكار شده است » . ب : فعل مضارع كه خبر « إنّ » واقع شود ، مانند قول خداوند متعال : إِنَّ رَبَّكَ لَيَحْكُمُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ ( النحل / 124 )

--> ( 1 ) - كنز العمال : 4 / ح 10166 و 10273 . ( 2 ) - ر . ك : ترجمه و شرح مغني الأديب : 1 / 273 .